Actueel
Gemeente Westland vraagt om maatwerk bij opvangvraag: “Ruimte en draagvlak zijn beperkt”
Besluit roept vragen op over uitvoerbaarheid
De Gemeente Westland heeft aangegeven geen ruimte te zien voor de opvang van 635 asielzoekers, zoals recent is voorgesteld vanuit het Rijk. In een officiële brief aan de demissionair minister van Asiel en Migratie licht het gemeentebestuur toe dat zowel de fysieke als sociale capaciteit momenteel onvoldoende is om deze aantallen op verantwoorde wijze te realiseren.
Het besluit heeft geleid tot landelijke aandacht en past binnen een bredere discussie over de verdeling van opvangplekken in Nederland. Westland benadrukt daarbij dat het niet gaat om onwil, maar om uitvoerbaarheid en draagvlak op lokaal niveau.
Achtergrond: landelijke verdeling van opvang
De voorgestelde aantallen vloeien voort uit de Spreidingswet, die tot doel heeft de opvang van asielzoekers evenwichtiger over gemeenten te verdelen. Door eerdere herberekeningen steeg het aandeel voor Westland van 617 naar 635 opvangplekken.
Volgens het gemeentebestuur houdt deze berekening onvoldoende rekening met eerdere inspanningen en de specifieke lokale situatie. Westland geeft aan dat de beschikbare ruimte schaars is en dat voorzieningen zoals huisvesting, onderwijs en zorg al onder druk staan.
Bestaande opvang en huisvesting
In de toelichting wijst de gemeente op de opvang die momenteel al plaatsvindt. Zo verblijven er in Westland meer dan 2.000 Oekraïense ontheemden. Daarnaast huisvest de gemeente ruim 5.000 arbeidsmigranten, met plannen voor nog eens ongeveer 3.000 woonplekken. Ook zijn sinds 2022 circa 450 statushouders versneld gehuisvest, onder andere via de aankoop van een hotel dat is ingericht als opvanglocatie.
Volgens het college van burgemeester en wethouders hebben deze inspanningen geleid tot extra druk op de woningmarkt, scholen en zorgvoorzieningen. In dat licht wordt gesteld dat de gemeente haar bijdrage al substantieel heeft geleverd.
Eigen voorstel: 140 opvangplekken
Hoewel Westland de voorgestelde 635 plekken niet haalbaar acht, laat de gemeente weten wel bereid te zijn 140 opvangplekken te realiseren. Dit aanbod geldt onder duidelijke voorwaarden, waaronder aanvullende financiële ondersteuning, afspraken over veiligheid en voorzieningen die passen bij de lokale situatie.
Het gemeentebestuur benadrukt dat draagvlak onder inwoners essentieel is. Heldere afspraken en transparante communicatie worden gezien als voorwaarden om opvang op een duurzame manier vorm te geven.
Financiële kaders onder druk
Een belangrijk punt van zorg betreft de financiële randvoorwaarden. Het kabinet heeft aangekondigd het asielbudget de komende jaren fors te willen verlagen. Volgens Westland maakt dit het lastig om langdurige en stabiele opvangvoorzieningen te realiseren.
De gemeente wijst erop dat er een spanning ontstaat tussen landelijke ambities en beschikbare middelen. “Structurele oplossingen vragen om structurele financiering,” aldus het college, dat pleit voor realistische afspraken.
Kritiek op rekenmethode
Westland stelt dat de huidige verdeling onvoldoende rekening houdt met eerdere bijdragen. Door gemeenten opnieuw te belasten zonder correctie voor wat al is gerealiseerd, ontstaat volgens het college een onevenwichtige verdeling.
Deze kritiek wordt breder gedeeld. Ook andere gemeenten hebben aangegeven dat de opgelegde aantallen niet altijd aansluiten bij de lokale draagkracht. Dit bemoeilijkt de uitvoering van de Spreidingswet en leidt tot uiteenlopende interpretaties.
Landelijk perspectief en waarschuwingen
Het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers heeft eerder gewaarschuwd voor een landelijk tekort aan opvangplekken. Zonder extra locaties dreigt een knelpunt, waardoor doorstroom naar huisvesting kan stagneren.
Het COA pleit voor intensieve samenwerking tussen Rijk, provincies en gemeenten. Daarbij wordt benadrukt dat maatwerk noodzakelijk is om regionale verschillen te overbruggen.
Rol van provincies en overleg
In verschillende provincies wordt gekeken naar bemiddeling om tot werkbare oplossingen te komen. Ook in Zuid-Holland vinden gesprekken plaats over hoe opvangopgaven beter kunnen worden afgestemd op lokale omstandigheden.
Westland geeft aan open te staan voor overleg en samenwerking, mits er ruimte is voor maatwerk en erkenning van eerdere inspanningen. De bal ligt volgens de gemeente nu bij het ministerie om met aangepaste voorstellen te komen.
Impact op inwoners en voorzieningen
Voor inwoners van Westland speelt de vraag hoe opvang zich verhoudt tot de leefbaarheid. Thema’s als woningbeschikbaarheid, bereikbaarheid van zorg en onderwijs en veiligheid worden daarbij vaak genoemd.
Het gemeentebestuur stelt dat het verantwoordelijk is om deze belangen zorgvuldig af te wegen. Door grenzen te stellen aan wat haalbaar is, wil men voorkomen dat bestaande voorzieningen verder onder druk komen te staan.
Transparantie en communicatie
Een terugkerend element in het debat is het belang van transparante communicatie. Duidelijkheid over aantallen, locaties en randvoorwaarden kan bijdragen aan begrip en vertrouwen. Westland geeft aan hier actief op in te zetten richting inwoners.
Tegelijkertijd wordt benadrukt dat complexe vraagstukken zelden eenvoudige oplossingen kennen. Het gesprek over opvang vraagt tijd, nuance en bereidheid om naar elkaar te luisteren.
Hoe nu verder?
Of het standpunt van Westland leidt tot een aangepast voorstel of verdere onderhandelingen, is op dit moment nog niet duidelijk. Het ministerie zal de komende maanden beslissen hoe de verdeling van opvangplekken wordt vormgegeven.
Voorlopig houdt Westland vast aan het eigen aanbod van 140 plekken en aan de oproep tot een eerlijkere verdeling. De uitkomst van dit proces zal bepalend zijn voor zowel de gemeente als de bredere landelijke aanpak.
Conclusie: zoektocht naar balans
De situatie in Westland illustreert de complexiteit van de opvangopgave in Nederland. Gemeenten staan voor de uitdaging om solidariteit te combineren met uitvoerbaarheid en draagvlak. Door te pleiten voor maatwerk en erkenning van eerdere inspanningen zoekt Westland naar een balans tussen verantwoordelijkheid en realisme.
Het komende overleg zal moeten uitwijzen hoe die balans er in de praktijk uit kan zien.
