Actueel
Formatie volledig vastgelopen: dit zijn de stappen die Nederland nu kan verwachten
De kabinetsformatie in Den Haag is officieel tot stilstand gekomen. Informateur Sybrand Buma heeft bekendgemaakt dat er op dit moment geen werkbare meerderheid te vormen is en dat ook een minderheidskabinet voorlopig niet haalbaar lijkt. De impasse komt op een moment waarop de behoefte aan stabiliteit groot is: maatschappelijke uitdagingen stapelen zich op en veel dossiers vragen om snelle besluitvorming.
In dit artikel zetten we helder en toegankelijk uiteen wat er precies aan de hand is, waarom de formatie is vastgelopen en welke scenario’s nu op tafel liggen.
Informateur Buma slaat alarm: geen enkele meerderheidsvariant werkt
Op pagina 2 en 3 van het document legt Buma uit dat de afgelopen dagen intensieve gesprekken zijn gevoerd, maar dat geen enkele combinatie van partijen kan rekenen op voldoende steun in de Tweede Kamer.
Volgens Buma geldt dit voor:
-
meerderheidscoalities,
-
minderheidsconstructies,
-
én varianten met gedoogsteun.
Zijn conclusie is duidelijk: de politieke puzzel van dit moment is uitzonderlijk lastig.
De informateur heeft daarom de fractievoorzitters van de vijf grootste partijen opnieuw uitgenodigd voor een gesprek. Opvallend is dat de PVV geen deel uitmaakt van deze ronde. Buma wil verkennen welke alternatieven nog denkbaar zijn.
Waar loopt het vast? De belangrijkste blokkades op een rij
1. De VVD wil niet samenwerken met GroenLinks–PvdA
Pagina 4 en 5 laten zien dat dit een van de grootste struikelblokken vormt.
Door deze uitsluiting valt een groot aantal mogelijke meerderheidsvarianten direct weg.
2. Centrumlinkse opties krijgen te weinig steun
Hoewel GroenLinks–PvdA op zichzelf een krachtige fractie vormt, is een bredere coalitie lastig omdat centrumrechtse partijen onvoldoende vertrouwen hebben in samenwerking.
3. Minderheidskabinetten missen stabiliteit
Op pagina 6 schrijft Buma dat een minderheidskabinet met VVD, D66 en CDA niet levensvatbaar is.
Partijen die steun zouden kunnen bieden, zoals GroenLinks–PvdA of JA21, willen dat niet toezeggen.
4. Centrumrechts komt één zetel tekort
Een mogelijke combinatie van VVD, D66, CDA en JA21 komt uit op 75 zetels: net niet genoeg voor een meerderheid.
Daarnaast heeft D66 inhoudelijke bezwaren tegen samenwerking met JA21, waardoor deze route alsnog vervalt.
Toenemende spanning aan de formatietafel
Volgens pagina 7 lopen de emoties bij de onderhandelaars op.
Partijen verwijten elkaar gebrek aan flexibiliteit en verschillende fractievoorzitters benadrukken dat hun achterban bepaalde samenwerkingen niet accepteert.
GroenLinks–PvdA-leider Jesse Klaver sprak over “arrogantie van de macht” richting de VVD, wat de sfeer verder onder druk zette. Buma waarschuwt dat partijen bereid moeten zijn om risico’s te nemen — anders blijft Nederland nog maanden zonder kabinet.
Partijleiders: “Deze formatie is ingewikkeld”
Op pagina 8 beschrijven Rob Jetten (D66) en Henri Bontenbal (CDA) dat zij geen duidelijke route meer zien.
De blokkades komen volgens hen niet alleen door inhoudelijke verschillen, maar ook door jarenlange politieke spanningen.
Waarom deze formatie extra complex is
Pagina 9 benoemt een aantal factoren die bijdragen aan de huidige impasse:
-
Veel partijen deden harde uitspraken tijdens de verkiezingen.
-
Ideologische verschillen zijn groter dan in eerdere jaren.
-
Politiek wantrouwen speelt een belangrijke rol.
-
Het parlement is sterk versnipperd.
-
De maatschappelijke druk is hoog door urgente dossiers.
Een coalitie moet niet alleen een meerderheid vormen, maar ook stabiel zijn. Juist dat blijkt lastig te realiseren.
Wat kan er nu gebeuren? De mogelijke scenario’s
Op pagina 10 en 11 worden de mogelijke vervolgstappen beschreven.
Scenario 1: Een nieuwe informateur wordt aangesteld
Als Buma concludeert dat verdere gesprekken geen zin hebben, kan de Tweede Kamer besluiten een nieuwe informateur te kiezen die met een frisse blik naar de situatie kijkt.
Scenario 2: Een geheel nieuwe coalitierichting wordt verkend
Partijen die elkaar eerder uitsloten, kunnen worden gevraagd om toch opnieuw te praten. Politieke realiteit kan druk zetten op eerdere weigeringen.
Scenario 3: Partijen stappen over hun eerdere standpunten heen
Buma benadrukt dat er alleen beweging komt wanneer fracties bereid zijn hun positie te herzien.
Scenario 4: Doorgaan met gesprekken in dezelfde samenstelling
Hoewel de kans klein lijkt, kan het gesprek tussen de vijf grootste partijen alsnog tot doorbraken leiden wanneer zij concessies accepteren.
Wat betekent dit voor Nederland?
Zonder kabinet blijven beslissingen over belangrijke thema’s vertraagd. Denk aan:
-
de woningmarkt,
-
gezondheidszorg,
-
energie en klimaat,
-
veiligheid,
-
en de betaalbaarheid van het dagelijks leven.
Pagina 10 benoemt dat maatschappelijke organisaties, gemeenten en werkgevers steeds nadrukkelijker om duidelijkheid vragen.
De druk om tot een akkoord te komen neemt daardoor toe.
Een cruciale dag in zicht
Morgen komen de grootste partijen opnieuw samen. Uit dat gesprek moet blijken of er ergens ruimte ontstaat voor een doorbraak — of dat Nederland afstevent op een langdurige politieke patstelling.
Wat vaststaat: zonder samenwerking komt er geen kabinet. En juist dat herhaalt Buma in zijn slotwoord op pagina 11.
Conclusie
De kabinetsformatie zit volledig vast. Zowel meerderheids- als minderheidsconstructies blijken onhaalbaar. De komende dagen worden daarom cruciaal voor de politieke toekomst van Nederland. Informateur Buma benadrukt dat het land dringend behoefte heeft aan stabiliteit en dat partijen verantwoordelijkheid moeten nemen om tot een oplossing te komen.
