Actueel
Nieuwe virusvariant duikt op: gezondheidsinstanties roepen op tot alertheid
Het griepseizoen begint dit jaar eerder dan normaal, en dat zorgt voor vragen bij zowel deskundigen als burgers. Gezondheidsorganisaties in Europa zien een opvallende stijging in het aantal griepgevallen en waarschuwen dat dit seizoen anders kan verlopen dan gebruikelijk. In Nederland volgt het RIVM de ontwikkelingen nauwlettend en doet het een duidelijke oproep aan de bevolking.
De situatie vraagt om extra aandacht, vooral omdat onderzoekers een nieuwe variant van het virus hebben ontdekt. Deze variant circuleert nog niet breed in Nederland, maar wordt in buurlanden al vaker gezien. Het moment waarop de eerste signalen opduiken, maakt het griepseizoen dit jaar bijzonder.
Een vroeg griepseizoen zorgt voor onrust
Normaal gesproken piekt de griep pas na de feestdagen, meestal in januari of februari. Dit jaar is dat anders. In meerdere Europese landen nemen de klachten al veel sneller toe dan verwacht. Dat blijkt uit gegevens van onder andere het Europees Centrum voor ziektepreventie. Zij waarschuwen dat het virus zich eerder dan gepland lijkt te verspreiden. Dit alles zorgt voor extra alertheid bij gezondheidsinstanties.
Ook in het Verenigd Koninkrijk valt de toename op. Huisartsen daar zien veel meer mensen met griepachtige symptomen. Omdat de situatie in het Verenigd Koninkrijk vaak een voorbode is van wat elders in Europa kan gebeuren, houden experts deze trend scherp in de gaten.
Uit vergelijkingen blijkt dat de stijging dit jaar veel sneller verloopt dan verwacht. Normaal gaat het bij het begin van een seizoen om een beperkt aantal patiënten. Nu ligt dat niveau in sommige landen al aanzienlijk hoger.
Experts zien patronen die wijzen op een vroege piek
Het RIVM herkent het patroon dat nu in Europa zichtbaar is. Het griepvirus begint in veel jaren in Zuid- of West-Europa en verplaatst zich dan naar andere gebieden. De reden voor dit vaste patroon is niet precies bekend, maar het komt jaarlijks terug. Daarom houden deskundigen rekening met de mogelijkheid dat Nederland eerder dan normaal te maken krijgt met een golf van besmettingen.
Volgens een viroloog van het RIVM kan het griepseizoen in Nederland daardoor drie tot vier weken eerder pieken dan gebruikelijk. Dat zou betekenen dat de groei in het aantal besmettingen al binnen enkele weken zichtbaar kan worden.
Nieuwe virusvariant trekt extra aandacht
Naast de vroege start van het seizoen is er een andere ontwikkeling die deskundigen alert maakt: laboratoria hebben een nieuwe variant van het griepvirus ontdekt. Deze variant is een afgeleide van een bestaande virustype. Hoewel dat virus al jaren rondgaat, vallen de testresultaten van de nieuwe vorm op. In andere landen wordt deze variant namelijk sneller aangetroffen.
De nieuwe variant lijkt minder gevoelig te zijn voor het huidige griepvaccin. Dat blijkt uit laboratoriumonderzoek waarin antistoffen zijn getest. Toch is het voor deskundigen belangrijk om te benadrukken dat deze uitkomsten niet één-op-één naar mensen vertaald kunnen worden. Mensen hebben namelijk vaak al natuurlijke weerstand door eerdere besmettingen.
Britse onderzoekers geven aan dat het ziekteverloop tot nu toe vergelijkbaar lijkt met dat van andere varianten. Er is dus geen aanwijzing dat deze variant voor ernstiger klachten zorgt.
Kwetsbare groepen blijven extra gevoelig
Vooral ouderen en mensen met een kwetsbare gezondheid blijven vatbaar voor griep, ongeacht de variant. Zij kunnen sneller ziek worden en soms een ernstiger verloop doormaken. Daarom is het volgens onderzoekers belangrijk om dit seizoen extra alert te zijn. Een vroege golf kan namelijk overlappen met andere veelvoorkomende wintervirussen, zoals RS-virus of longontsteking.
Wanneer meerdere virussen tegelijk rondgaan, kan dat druk zetten op zorginstellingen. Hierdoor ontstaat een situatie waarin zorgmedewerkers en huisartsen meer mensen tegelijkertijd moeten helpen.
Oorzaak van vroege start nog onduidelijk
Hoewel de nieuwe variant veel aandacht krijgt, is het niet zeker of deze de directe oorzaak is van de vroege stijging van griepgevallen. Griepvirussen veranderen voortdurend, en vaak speelt een combinatie van factoren een rol. Denk aan varianten, het weer, de beschikbare weerstand en hoe mensen zich gedragen in de wintermaanden. Daarom blijft het een complex beeld.
Waarom de griepprik nog steeds waardevol is
Gezondheidsinstanties benadrukken dat vaccinatie tegen griep een effectieve manier blijft om jezelf te beschermen. Ook dit jaar is het vaccin samengesteld op basis van verwachte varianten. Hoewel de bescherming mogelijk wat lager is tegen de nieuwe variant, blijft het vaccin volgens experts belangrijk.
Volgens het RIVM beschermt het vaccin een aanzienlijk deel van de volwassenen tegen ziekteverschijnselen. Zelfs als iemand toch ziek wordt, verloopt de infectie vaak milder. Dat kan helpen om ziekenhuisopnames te voorkomen, vooral bij mensen in risicogroepen.
Gevolgen van een vroeg seizoen voor zorg en samenleving
Een vroeg griepseizoen heeft meer impact dan alleen op de gezondheidszorg. Ziekenhuizen, spoeddiensten en huisartsen plannen normaal gesproken op basis van bekende piekmomenten. Wanneer die piek eerder valt, kan dat voor extra drukte zorgen.
Ook bedrijven en scholen kunnen te maken krijgen met eerder en hoger verzuim. Griep is ieder jaar verantwoordelijk voor veel ziekteverzuim. Als dat eerder begint, kan dat gevolgen hebben voor roosters, planningen en dagelijkse routines.
Daarnaast is het mogelijk dat andere virussen gelijktijdig circuleren. Dit kan extra ziektegevallen veroorzaken en bijdragen aan een drukke winterperiode.
Praktische adviezen voor de komende weken
Het RIVM geeft een aantal eenvoudige adviezen om verspreiding van virussen te beperken. Deze maatregelen zijn al jarenlang effectief en blijven belangrijk:
-
Was je handen regelmatig, vooral na hoesten of reizen.
-
Zorg voor frisse lucht in ruimtes waar mensen samenkomen.
-
Blijf thuis bij koorts of ernstige klachten.
-
Overweeg de griepprik als je tot een risicogroep behoort of in de zorg werkt.
Deze adviezen zijn laagdrempelig en kunnen helpen om verspreiding van virussen te beperken.
Vooruitblik: een winter met extra aandacht
Hoewel nog niet duidelijk is hoe het seizoen zich precies zal ontwikkelen, verwachten deskundigen dat Nederland binnenkort ook een stijging in griepgevallen zal zien. De combinatie van een vroeg begin, een nieuwe variant en wisselende bescherming maakt het belangrijk om alert te blijven. Gezondheidsinstanties blijven het verloop nauwgezet volgen.
Voor nu luidt het advies: let op jezelf, neem maatregelen waar nodig en haal de griepprik als dat wordt aangeraden. Tijdig handelen blijft de beste manier om goed voorbereid te zijn.
